Wat ACT is


“In het verleden gebeurt niets meer”


ACT4Kids is gebaseerd op ACT voor volwassenen: Acceptatie- en Commitment Training of Therapie. Dit een vorm van gedragstherapie die aan het eind van de 20ste eeuw in de VS is ontwikkeld door de psychologen Steven Hayes, Kelly Wilson en Kirk Strosahl. Sinds 2010 is ACT officieel erkend als bewezen effectieve aanpak die ook binnen coaching een plek heeft verworven.

ACT is een toegankelijke, laagdrempelige en kortdurende begeleidingsvorm die voor iedereen toepasbaar is, bij complexe en minder complexe problemen. Er is veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar ACT, met steeds positieve uitkomsten.

Het doel van ACT is het vergroten van psychologische flexibiliteit: het vermogen om te kunnen gaan met lastige of pijnlijke situaties, gevoelens, gedachten of lichamelijke sensaties en tegelijkertijd betekenisvolle keuzes te kunnen maken waarmee je actief vorm geeft aan je leven.

ACT is contextueel: de mens in zijn gehele sociale en fysieke omgeving staat centraal, met al zijn dimensies en met erkenning van zijn historische en actuele situatie. De beroepsvereniging van ACT professionals heet dan ook Association of Contextual Behavioral Science (asssociatie van contextuele gedragswetenschap).

ACT biedt oefening in zes kernprocessen die samen leiden tot psychologische flexibiliteit die de cliënt meer keuzevrijheid geeft wat betreft gedrag. De kernprocessen zijn: contact met het nu (aanwezig zijn), waarden (weten wat voor jou echt belangrijk is), toegewijde actie (doen wat hiervoor nodig is), het zelf als context (flexibel omgaan met jezelf en je zelfbeeld), defusie (afstand kunnen nemen van je gedachten) en acceptatie (je open kunnen stellen, ook voor vervelende ervaringen).

ACT gaat ervan uit dat ons denken sterk oplossingsgericht is. Wij kunnen terugkijken naar het verleden en vooruit naar de toekomst, ook al bestaan deze werelden niet in het hier en nu. Dat is wat Eckhart Tolle met bovenstaande uitspraak heeft aangeduid.

Als we denken aan nare dingen die gebeurd zijn of morgen zouden kunnen gebeuren, roept dat ook nare gevoelens op. Die willen we zo veel mogelijk vermijden. Vermijden we de innerlijke beleving van negatieve gedachten, die nu eenmaal komen en gaan als wolken langs de hemel, dan leidt dat tot gedrag waarmee we ons zelf beperken. We gaan in overlevingsstand: we vechten, vluchten of bevriezen. Daar blijven we aan vasthouden, ook als de werkelijke dreiging allang voorbij is. We raken vastgehaakt aan de pijnlijke beleving en gaan nieuwe ervaringen uit de weg.

ACT leert je de innerlijke beleving te accepteren voor wat het is: een stroom van gedachten en sensaties die het brein voortbrengt. Een deel daarvan is wijze raad, een ander deel is kletspraat. Door ruimte te geven aan gevoelens en ze van afstand te beschouwen, merkt de cliënt steeds beter het verschil op tussen raad en kletspraat.

Met specifieke ACT-oefeningen scheppen we afstand tussen de woorden en de ervaringen waar ze naar verwijzen. Hierdoor kan de cliënt zich steeds beter losmaken van de pijnlijke, innerlijke beleving. Dit heeft bij ACT defusie: eerst was je gefuseerd, vastgeklonken aan een gevoel of overtuiging over jezelf. Als je je gevoelens met meer afstand kunt beschouwen, schept dat ruimte en energie om de regie over je leven terug te pakken en met toegewijde actie betekenis te geven aan je bestaan.